Arbeidstijdenwet, zo werkt het

22 januari 2019
Arbeidstijdenwet uitleg personeel

De Arbeidstijdenwet, ook wel werktijdenwet genoemd, bevat alle regels over werktijden en rusttijden van werknemers. Een samenvatting van de wet, inclusief een handig schema voor werkgevers.

Arbeidstijdenwet uitleg personeel

De Arbeidstijdenwet is een van de belangrijkste wetten van het arbeidsrecht, zowel voor werkgevers als voor werknemers. Iedere ondernemer die personeel in dienst neemt, krijgt ermee te maken.

Arbeidstijdenwet, wat?

In de Arbeidstijdenwet (ATW) staat precies omschreven hoeveel uren jouw werknemers per dag en per week mogen werken. Er staat in hoe vaak, hoe lang en op welke momenten zij recht hebben op een pauze of op rusttijd. In de Arbeidstijdenwet staan ook de regels over dagdiensten, nachtdiensten en ploegendiensten.

Klaar voor (meer) personeel?

Beantwoord tien vragen met ja of nee. En zie meteen of je klaar bent voor (meer) personeel. Na afloop ontvang je een persoonlijk rapport met tips.

Doe de checklist

Arbeidstijdenwet, waarom?

De Arbeidstijdenwet is er om je werknemers te beschermen tegen te lange werkdagen en zo hun veiligheid, gezondheid en welzijn te bevorderen. Ook moet de wet je werknemers in staat stellen hun werk, privéleven en zorgtaken goed te combineren.

Arbeidstijdenwet, voor wie?

De Arbeidstijdenwet geldt voor alle werknemers van 18 jaar en ouder die in loondienst werken. Ook stagiairs en uitzendkrachten vallen onder deze wet.

Voor jeugdige werknemers van 17 jaar en jonger zijn afzonderlijke regels opgenomen. Ook zijn er speciale regels voor zwangere vrouwen en vrouwen die net zijn bevallen. Soms geldt de wet zelfs voor zzp'ers en freelancers, bijvoorbeeld als de veiligheid van derden in het spel is.

Schema Arbeidstijdenwet

Al die verschillende regels over werktijden zorgen ervoor dat de Arbeidstijdenwet een vrij ingewikkelde wet is. Hieronder vind je de belangrijkste bepalingen van de wet in een overzichtelijk schema. Heel handig om erbij te houden als je bezig bent met het invullen van een werkrooster.

  Periode: Norm:
Arbeidstijd: per dienst 12 uur
  per week 60 uur
  per week per 4 weken gemiddeld 55 uur
  per week per 16 weken gemiddeld 48 uur
Rusttijden: dagelijkse rust 11 uur aaneengesloten rust (1x p.w. 8 uur is toegestaan, indien noodzakelijk vanwege soort werk of bedrijfssituatie)
  wekelijkse rust 36 uur rust (aaneengesloten) óf 72 uur per 14 dagen (te splitsen in stukken van minimaal 32 uur)
Pauze: bij > 5,5 uur arbeid per dienst 30 minuten pauze (evt. 2 x 15 minuten) of 15 minuten pauze*
  bij > 10 uur arbeid per dienst 45 minuten pauze (evt. 3 x 15 minuten)
Zondagsrust: zondagsarbeid

geen arbeid op zondag , tenzij:
• in overeenstemming met het soort werk én bedongen
óf:
• noodzakelijk vanwege soort werk of bedrijfssituatie
• overeengekomen met OR of andere vertegenwoordiging
• individuele instemming

  vrije zondagen • 13 (per 52 weken)
• elk ander aantal*, mits individuele toestemming bij minder dan 13 vrije zondagen per jaar
Nachtarbeid:
(nachtdienst: > 1 uur arbeid tussen 0.00 en 06.00 uur)
arbeidstijd per dienst 10 uur, óf
12 uur, mits:
• rust na dienst 12 uur is
• maximaal 5 x per 2 weken
• maximaal 22 x per 52 weken
  arbeidstijd per week • gemiddeld 40 uur (per 16 weken) bij ≥ 16 nachtdiensten per 16 weken
• gemiddeld 48 uur (per 16 weken) bij < 16 nachtdiensten per 16 weken
  rusttijd na nachtdienst • 11 uur aaneengesloten (nachtdienst eindigt voor 02.00 uur)
• 14 uur aaneengesloten (nachtdienst eindigt na 02.00 uur)
(1x p.w. 8 uur rusttijd is toegestaan, indien noodzakelijk vanwege soort werk of bedrijfssituatie)
  rusttijd na > 3 nachtdiensten 46 uur
  maximum lengte reeks van diensten
(geldt als minimaal één van de diensten in een reeks een nachtdienst is)
• 7 diensten, óf
• 8 diensten*
  maximum aantal
(geldt voor nachtdiensten eindigend na 02.00 uur)
• 36 nachtdiensten per 16 weken
óf
• 140 nachtdiensten per 52 weken (dan wel maximaal 38 uur tussen 00.00 en 06.00 uur per 2 aaneengesloten weken)*
Consignatie:
(storings-, pieper- of onderhoudsdienst en dergelijke)
consignatieverbod • 14 consignatievrije dagen per 4 weken
• 2 x 2 dagen per 4 weken geen consignatie en geen arbeid
• geen consignatie 11 uur vóór en 14 uur ná een nachtdienst
  arbeidstijd per 24 uur 13 uur
  arbeidstijd per week bij nachtelijke consignatie
(geldt als per 16 weken 16 keer of meer consignatie wordt opgelegd tussen 00.00 en 06.00 uur)
• gemiddeld 40 uur (per 16 weken)
óf
• gemiddeld 45 uur (per 16 weken), mits 8 uur onafgebroken wordt gerust na een nachtoproep of in het etmaal voorafgaand aan een nachtoproep

*Bij collectieve regeling, zoals een cao.

Tip

Meer informatie over de Arbeidstijdenwet vind je in de brochure ‘De arbeidstijdenwet’ van de Rijksoverheid.

Arbeidstijdenwet naleven, hoe doe je dat?

Als werkgever ben je verplicht de bepalingen van de Arbeidstijdenwet na te komen. Je moet dus zorgen voor een goede registratie van de arbeidstijden en rusttijden.

Dat betekent in de praktijk dat je per werknemer de begin- en eindtijd van elke dienst, elke pauze en elke oproep moet noteren. Alleen dan kan de Inspectie SZW bij een controle nagaan of jij en je werknemers zich aan de Arbeidstijdenwet hebben gehouden. Het overleggen van alleen een werkplanning is dus niet voldoende.

Arbeidstijdenwet overtreden, wat kost dat?

De Inspectie SZW voert jaarlijks heel wat controles uit bij bedrijven. Meestal betreft het een onaangekondigde steekproef. Als bij zo’n controle blijkt dat jij je arbeids- en rusttijdenregistratie niet op orde hebt, kan de inspecteur een boete opleggen. Boetes voor het overtreden van de Arbeidstijdenwet worden per persoon en per dag berekend.

Maximale boete

De maximale boete voor natuurlijke personen is 11.250 euro. Rechtspersonen betalen maximaal 45.000 euro boete.

Als de inspecteur je binnen 24 maanden betrapt op een herhaling van de overtreding, mag hij het boetebedrag met maximaal 50 procent verhogen. Dat geld houd je uiteraard liever op zak. Zorg er dus voor dat jouw bedrijf de Arbeidstijdenwet niet overtreedt.

Jouw bedrijf is goud waard, voorkom uitglijders. Lees meer over de gevaren in de horeca, bouw, detailhandel, groothandel, zakelijke dienstverlening of persoonlijke dienstverlening en beperk je risico's.

Ga voor zekerheid

22 januari 2019

Elke week een update

Wil je nieuws, tips, handige informatie en inspiratie van ons ontvangen? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief Ondernemen Met Personeel. Je ontvangt de nieuwsbrief daarna elke week gratis in je mailbox.

 

Ik wil graag gratis tips

* Je hoeft alleen maar je mailadres in te vullen

Ben jij klaar voor (meer) personeel?

X
klaar voor meer personeel

Vul de checklist in en je weet het binnen enkele minuten.

Start

Je ontvangt na afloop een persoonlijk rapport met tips.