Cao verplicht?
Cao verplicht?

4 gevallen waarin een cao verplicht is

Miljoenen werknemers vallen onder een cao. De kans is groot dat je onderneming ook gebonden is aan een cao. Ga na of de cao verplicht is en voorkom daarmee hoge claims van je werknemers.

Verplichte cao

Een collectieve arbeids­overeenkomst of cao regelt de arbeidsvoorwaarden van een grote groep werknemers. Deze cao-afspraken zijn lang niet altijd vrijblijvend. Controleer daarom of je verplicht bent om een cao toe te passen.

De kans is groot dat je als werkgever te maken hebt met een cao. Zo valt 80 procent van de werknemers (6,1 miljoen mensen) onder een cao, blijkt uit cijfers van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Het is dus belangrijk om na te gaan of een cao verplicht is.

Als je wilt weten wat nog meer belangrijk is voor (toekomstige) werkgevers, doe je de checklist Ben jij klaar voor (meer) personeel?

In de volgende gevallen ben je verplicht om een cao toe te passen:

1. Je hebt zelf een cao afgesloten

Je kunt een cao afsluiten met één of meer werknemersorganisaties (meestal vakbonden). Dit heet ook wel een ondernemings-cao. Hierin staan bepalingen die toegespitst zijn op je onderneming. Het zijn vooral grotere ondernemingen die zo’n cao afsluiten. Als je hier – vrijwillig – aan meewerkt, ben je verplicht de cao daadwerkelijk toe te passen.

2. Je bent lid van een werkgeversorganisatie die een cao heeft afgesloten

Een werkgeversorganisatie waar je lid van bent, kan ook een cao afsluiten voor je bedrijfstak. Dankzij je lidmaatschap ben je dan gebonden aan een bedrijfstak-cao.

Je moet daarvoor wel onder de werkingssfeer van die cao vallen. Dat wil zeggen dat de cao geldt voor het soort werkzaamheden in je onderneming. Branche- en werkgeversorganisaties kunnen je vertellen welke bedrijfstak-cao van toepassing is. 

kosten personeel

Krijg grip op personeels­kosten

Lees het gratis whitepaper met daarin de waarde van personeel, alle personeels­kosten op een rij en 5 manieren om te besparen.

3. Je valt onder een algemeen verbindend verklaarde cao

Ook als je geen lid bent van een werkgeversorganisatie, kan een cao verplicht zijn. De minister van SZW mag een cao namelijk verplicht stellen (algemeen verbindend verklaren) voor alle werkgevers en werknemers in een bedrijfstak.

Deze verplichting voorkomt dat werkgevers onderling op de arbeidsvoorwaarden concurreren. Je mag dan bijvoorbeeld niet mindere arbeidsvoorwaarden bieden dan in de cao is bepaald.

  • Op de website van het ministerie van SZW lees je welke cao’s algemeen verbindend zijn verklaard.

4. Je hebt het opgenomen in de arbeids­overeenkomst

Het is mogelijk een cao van toepassing te verklaren op een arbeids­overeenkomst. De bepaling waarmee je dit doet, heet een incorporatiebeding. Met zo’n beding geldt de cao altijd. Dat is onafhankelijk van een ondernemings-cao, het lidmaatschap van een werkgeversorganisatie of het algemeen verbindend verklaren van een cao.

Looptijd cao

Een cao heeft altijd een bepaalde looptijd. Meestal is dit één of twee jaar. Tegen het einde van die periode gaan cao-partijen opnieuw om de tafel om afspraken te maken. Dit lukt niet altijd, waardoor een branche soms zonder cao komt te zitten.

Als een cao afloopt, dan is het mogelijk dat cao-bepalingen van kracht blijven totdat een nieuwe cao is afgesloten. Dit heet ook wel de nawerking van een cao. Bij een algemeen verbindend verklaarde cao heb je in principe niet te maken met nawerking.

Standaard-cao en minimum-cao

Moet je een cao verplicht toepassen? Dan is het belangrijk om te weten of het gaat om een standaard-cao of minimum-cao:

  1. Een standaard-cao
    Bevat bepalingen waarvan je niet mag afwijken. Dat betekent dat je in een individuele arbeids­overeenkomst niet ten nadele van de werknemer mag afwijken van de cao, maar ook niet ten voordele.
  2. Een minimum-cao
    Bevat bepalingen waarvan je niet ten nadele, maar wel ten voordele van de werknemer mag afwijken. Het is in dat geval wel mogelijk om betere arbeidsvoorwaarden af te spreken dan in de cao staat.

Aan de cao-bepalingen kun je aflezen of het gaat om een standaard-cao of een minimum-cao. In een minimum-cao staat bijvoorbeeld expliciet dat ten gunste van de werknemer mag worden afgeweken. Dit laatste kom je overigens in de meeste cao’s tegen. De teksten van cao’s staan op de website van het ministerie van SZW.

Dispensatie cao

Soms is het mogelijk uitgesloten te worden van een algemeen verbindend verklaarde cao. Dit doe je door dispensatie aan te vragen bij het ministerie van SZW, maar daarvoor gelden strenge regels.

In overleg met de cao-partijen krijg je soms dispensatie als daar bepalingen over staan in de cao. In ruil voor de dispensatie dien je meestal wel een cao af te sluiten die minstens gelijkwaardig is.

Wil je weten hoe een cao precies tot stand komt? Bekijk de video hieronder van vakbond De Unie, vanuit het perspectief van werknemers.

personeel in dienst nemen

Heb je personeel in dienst?

Dat is goed nieuws, want daarmee bouw je aan de continuïteit van je bedrijf. Met dit complete pakket aan personeels­verzekeringen zorg je goed voor je personeel.

Meest gelezen

Whitepapers en online tests