Alles over de personeelsvertegenwoordiging

02 februari 2016
Personeelsvertegenwoordiging

Grote bedrijven vanaf vijftig medewerkers moeten een ondernemingsraad hebben. Daarnaast geldt voor kleinere bedrijven dat een personeelsvertegenwoordiging soms verplicht is. Dit artikel zet de belangrijkste feiten op een rij.

Personeelsvertegenwoordiging

Medezeggenschap is het recht van werknemers om invloed uit te oefenen op bedrijfsbeslissingen die hen direct raken. Zij mogen meedenken en soms ook meebeslissen over onderwerpen als werktijden, arbeidsomstandigheden en ziekteverzuim.

Het recht op medezeggenschap is geregeld in de Wet op de ondernemingsraden (WOR). Daarin staat dat bedrijven vanaf vijftig werknemers verplicht zijn om een ondernemingsraad (OR) in te stellen. Kleinere bedrijven mogen ook een OR instellen, maar zijn daartoe niet verplicht, tenzij de cao dit voorschrijft.

Telt je bedrijf minder dan vijftig werknemers, dan kun je als ondernemer ook kiezen voor het instellen van een personeelsvertegenwoordiging (PVT). In sommige gevallen is een PVT zelfs verplicht. Lees hieronder alles wat je moet weten over deze vorm van medezeggenschap voor kleine bedrijven.

Personeelsvertegenwoordiging verplicht?

Heb je tussen de tien en vijftig medewerkers? Dan ben je als werkgever verplicht om een PVT in te stellen als een meerderheid van je personeel daar om vraagt. Als je dit weigert, kunnen je medewerkers naar de kantonrechter stappen. Ook moet je een PVT instellen als een verplichte cao dit voorschrijft. Heb je minder dan tien werknemers, dan is een PVT niet verplicht, ook niet als medewerkers er om vragen.

Je kunt er in een klein bedrijf ook voor kiezen om vrijwillig een PVT in te stellen. Let op: de vraag of je een PVT vrijwillig of verplicht hebt ingesteld, speelt een rol bij een mogelijk toekomstig besluit om de PVT weer op te heffen. Een verplicht ingestelde PVT kun je als werkgever niet opheffen. Een vrijwillige PVT kun je wel opheffen, maar alleen als de bedrijfsomstandigheden sterk wijzigen.

Besluit je om geen PVT in te stellen, dan ben je volgens de WOR wel verplicht om voldoende personeelsvergaderingen te houden. Dat moet minstens twee keer per jaar.

Doel personeelsvertegenwoordiging

Met een PVT streef je hetzelfde doel na als met een OR: je medewerkers medezeggenschap geven in je bedrijfsvoering. Voor je medewerkers is medezeggenschap een groot goed. Zij hebben zo invloed op beslissingen die voor hen van belang zijn. Bijvoorbeeld over arbeidsduur, veiligheid, gezondheid of een reorganisatie. Hierdoor voelen ze zich serieus genomen en zijn ze meer betrokken bij je bedrijf.

Ook voor jou als werkgever heeft het voordelen om je medewerkers medezeggenschap te geven. Je creëert meer draagvlak voor je bedrijfsbeleid door hen bij je beslissingen te betrekken. Ook profiteer je van hun deskundige oordeel over je plannen met het bedrijf. Bovendien geeft het overleg met de PVT je meer inzicht in wat er op de werkvloer speelt.

Bevoegdheden personeelsvertegenwoordiging

De belangrijkste bevoegdheden van een PVT zijn het overlegrecht, het informatierecht, het adviesrecht en het instemmingsrecht.

Overlegrecht

Als werkgever moet je ten minste een keer per jaar de algemene gang van zaken in het bedrijf met de PVT bespreken. Let op: deze verplichting geldt niet in bedrijven met minder dan tien medewerkers. Verder ga je tijdens periodieke vergaderingen in op de lopende zaken. Uiteraard ben je verplicht om onderwerpen die onder het advies- en instemmingrecht vallen (zie hieronder) tijdig met de PVT te bespreken.

Informatierecht

Je moet de PVT alle inlichtingen en gegevens verstrekken die zij nodig heeft om haar taak goed uit te voeren. Denk bijvoorbeeld aan de financiële en sociale jaarcijfers en begrotingen. Zorg dat je de PVT altijd tijdig en volledig informeert over zaken die onder het advies- en instemmingrecht vallen.

Adviesrecht

De PVT heeft het recht advies uit te brengen over besluiten die belangrijke gevolgen kunnen hebben voor minstens een kwart van de werknemers. Let op: dit adviesrecht is niet van toepassing in bedrijven met minder dan tien medewerkers. Het gaat bij het adviesrecht om het verlies van arbeidsplaatsen, een wijziging van arbeidsvoorwaarden of van arbeidsomstandigheden. Je bent niet verplicht om het advies te volgen. Zorg wel dat je de PVT op tijd om advies vraagt. Doe je dat niet, dan kan de PVT beroep aantekenen bij de kantonrechter. Het adviesrecht geldt niet voor zaken die in een verplichte cao zijn geregeld.

Instemmingsrecht

De PVT heeft instemmingsrecht bij beslissingen over arbeids- en rusttijden, arbeidsomstandigheden, ziekteverzuim en re-integratiebeleid. Als werkgever heb je de plicht om een voorgenomen beslissing schriftelijk kenbaar te maken aan de PVT. Ook moet je hierover minimaal één keer overleg plegen. Als de PVT niet instemt met je beslissing, kun je – na bemiddeling door de bedrijfscommissie – de kantonrechter om een oordeel vragen.

Heb je personeel in dienst?

Dat is goed nieuws, want daarmee bouw je aan de continuïteit van je bedrijf. Met dit complete pakket aan personeelsverzekeringen dek je de risico’s af en zorg je goed voor je personeel.

Zo beperk je risico's

Overige rechten

Naast de genoemde bevoegdheden heeft de PVT enkele aanvullende rechten. Zo hebben leden van de PVT recht op het gebruik van bedrijfsfaciliteiten voor de uitoefening van hun taak. Als werkgever moet je dus zorgen voor een vergaderruimte, briefpapier, telefoons en dergelijke. Daarnaast zul je PVT-leden een aantal uren per jaar moeten uitroosteren voor vergaderingen en overleg met de achterban. PVT-leden hebben ook recht op scholing. De WOR geeft echter geen indicatie voor een wettelijk minimum aantal scholingsdagen. Je moet dit in onderling overleg vaststellen.

Leden van de PVT genieten ontslagbescherming. Hetzelfde geldt voor medewerkers die helpen bij instellen van de PVT, kandidaat-leden van de PVT (tot na de verkiezingen) en ex-leden van de PVT (voor een periode van twee jaar). Je kunt hen alleen ontslaan met toestemming van de kantonrechter. Uitzondering op deze regel zijn:

  • ontslag tijdens proeftijd
  • ontslag met wederzijds goedvinden
  • ontslag bij sluiting van (een deel van) de onderneming
  • ontslag op staande voet
  • ontslag bij gewichtige redenen (toestemming kantonrechter is dan nodig)

Instellen personeelsvertegenwoordiging

Stel, je besluit een PVT in te stellen. Hoe pak je dat aan? De regels hiervoor zijn veel minder gedetailleerd dan voor het instellen van een OR. Kortweg komt het op het volgende neer. Een PVT moet uit minimaal drie leden bestaan. Deze leden worden rechtstreeks gekozen via een geheime, schriftelijke stemming. Omdat het de eerste verkiezing is, ben jij als werkgever verantwoordelijk voor de organisatie ervan (later is dat een taak van de zittende PVT). Alle medewerkers mogen zich verkiesbaar stellen en iedereen mag stemmen, behalve jijzelf of de directie.

Het enige voorschrift dat de WOR verder geeft, is dat de gekozen leden uit hun midden een voorzitter en plaatsvervangend voorzitter moeten kiezen. Anders dan de OR is de PVT niet verplicht om de regels voor de verkiezingen en de werkwijze van de PVT schriftelijk vast te leggen in een reglement. Zo’n reglement kan de PVT echter wel helpen om haar werkwijze beter te structureren.

Tip

Wil je het fijne weten van de PVT? De Sociaal-Economische Raad heeft een leidraad opgesteld voor de PVT. Die bevat ook een modelreglement.

02 februari 2016

Elke week een update

Wil je nieuws, tips, handige informatie en inspiratie van ons ontvangen? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief Ondernemen Met Personeel. Je ontvangt de nieuwsbrief daarna elke week gratis in je mailbox.

 

Ik wil graag gratis tips

* Je hoeft alleen maar je mailadres in te vullen

Ben jij klaar voor (meer) personeel?

X
klaar voor meer personeel

Vul de checklist in en je weet het binnen enkele minuten.

Start

Je ontvangt na afloop een persoonlijk rapport met tips.