personeelshandboek maken
personeelshandboek maken

Personeels­handboek maken, zo doe je dat

27615 In een personeels­handboek kun je bedrijfsregels en algemene afspraken met je personeel vastleggen. Dan weet iedereen waar hij aan toe is en voorkom je lastige discussies. Lees hoe je zelf een goed personeels­handboek maakt.

Personeels­handboek

In de arbeidsrelatie met je werknemers zijn afspraken heel belangrijk. Afspraken over loon en werktijden, over ziekte­verzuim of woon-werkverkeer en nog veel meer onderwerpen.

Je kunt die afspraken met iedere werknemer afzonderlijk maken en vastleggen in de individuele arbeids­overeenkomst. Maar het is handiger om afspraken die voor iedereen gelden in één keer vast te leggen in een bedrijfsreglement of personeels­handboek.

Verwijs naar handboek personeel

Met een clausule in het arbeidscontract maak je het personeels­handboek onderdeel van de overeenkomst.

Als de werknemer zijn handtekening onder het contract met clausule zet, gaat hij automatisch akkoord met de inhoud van het handboek. Dat scheelt veel individuele onderhandelingen en papierwerk, maar ook eventuele discussies achteraf.

Bij een latere invoering van een personeels­handboek of een herziening ervan, hebben werknemers nog wel recht op bestaande individuele afspraken. Als een werknemer hieraan vast wil houden, dan kun je daar alleen onderuit als je kunt aantonen dat er een zwaarwegend bedrijfsbelang is.

Voordelen personeels­handboek

Een personeels­handboek heeft een aantal voordelen voor jou en je werknemers:

  • Houvast
    Je werknemers weten precies wat hun rechten en plichten zijn en welke regels en afspraken er in het bedrijf gelden.
  • Duidelijkheid
    Door alle bedrijfsvoorschriften systematisch in één document vast te leggen, geef je structuur aan je personeels­beleid. Een helder personeels­beleid is prettig voor je werknemers.
  • Transparantie
    De afspraken in het handboek gelden voor iedereen, dat bevordert het gevoel van eerlijkheid en gelijke behandeling bij je werknemers.
  • Zekerheid
    Een personeels­handboek biedt jou als werkgever bescherming. Je staat juridisch sterker als je zaken goed hebt vastgelegd en je werknemers ervoor getekend hebben.
  • Gemak
    Wil je een bedrijfsregel aanpassen? Dat kun je dat heel gemakkelijk centraal regelen door een wijziging in het handboek. Je hoeft niet meer met iedere werknemer afzonderlijk te onderhandelen.

Toestemming vragen

Voor aanpassing van regels of afspraken is in veel gevallen instemming van de ondernemingsraad of personeels­vertegenwoordiging vereist.

Inhoud personeels­handboek

Bij het zelf maken van een personeels­handboek moet je zorgvuldig te werk gaan. Het is zaak om alle belangrijke afspraken, voorschriften, procedures en protocollen op te nemen en niets te vergeten. Denk dus goed na over hoe je het in je bedrijf wilt regelen, zowel nu als in de toekomst.

Check ook of jouw bedrijfsvoorschriften in overeenstemming zijn met de wetten en regels van het arbeidsrecht.

kosten personeel

Krijg grip op personeels­kosten

Lees het gratis whitepaper met daarin de waarde van personeel, alle personeels­kosten op een rij en 5 manieren om te besparen.

De volgende onderwerpen mogen in elk geval niet in je handboek ontbreken:

  1. huis- en gedragsregels
  2. salarisafspraken
  3. functieomschrijvingen
  4. veiligheidsprocedures
  5. werktijden
  6. kledingvoorschriften
  7. overwerk
  8. woon-werkverkeer
  9. ongeoorloofd verzuim / te laat komen
  10. ziekte en arbeidsongeschiktheid
  11. vakantie en verlof
  12. pensioen
  13. opleidingen

Valt je bedrijf onder een verplichte cao? Neem de belangrijkste bepalingen uit de cao dan op in je personeels­handboek. Doe dit in begrijpelijke taal en pas de tekst toe op jouw bedrijf.

Organogram bedrijf

Het is voor je personeel handig om een overzicht te hebben van je bedrijfsstructuur. Welke functies zijn er? Welke afdelingen zijn er en wie is er verantwoordelijk? Je kunt dit schematisch weergeven in een organogram. Neem dit organogram op in het handboek.

Maak eenvoudig je eigen organogram met dit template organogram.

Verzuim­protocol invoegen

Het is slim om een verzuim­protocol op te nemen in je personeels­handboek. In dit protocol beschrijf je duidelijk de stappen die jij en je personeel nemen bij verzuim: van ziekmelding tot re-integratie. Houd je hierbij aan de regels in de Wet verbetering poortwachter.

Download een handig voorbeeld verzuim­protocol.

Formulieren gesprekken

Het is voor je werknemers ook handig om te zien hoe ze worden beoordeeld. Als je formulieren gebruikt voor functioneringsgesprekken en beoordelingsgesprekken, neem deze dan ook op in je personeels­handboek.

Gebruik bijvoorbeeld een formulier functioneringsgesprek en een beoordelingsformulier voor personeel.

Personeels­handboek maken, 8 tips

Heb je de onderwerpen voor het personeels­handboek op een rijtje gezet? Dan wordt het tijd om na te denken over de structuur en de vormgeving van het handboek. Onderstaande tips helpen je daarbij.

1. Zorg voor een overzichtelijke structuur

Het handboek moet een naslagwerk zijn, geen doolhof. Zorg dat de lezer snel vindt wat hij zoekt. Maak een duidelijke indeling in hoofdstukken en paragrafen, met bijbehorende inhoudsopgave.

Schrijf een inleiding waarin je het nut en de noodzaak van het handboek toelicht, eventueel met een korte uitleg van de hoofdstukopbouw. Afhankelijk van de omvang van het handboek kun je overwegen om achterin een trefwoordenregister op te nemen.

2. Kies voor de juiste uitstraling

Het is raadzaam om de stijl en de toon van het handboek in lijn te brengen met de bedrijfscultuur. Bij een formele sfeer en cultuur past een strakke en gedegen schrijfstijl, bij een informele sfeer kies je juist voor een wat lossere stijl. Maar pas op dat het niet te joviaal wordt.

3. Schrijf helder en duidelijk

Welke stijl je ook kiest, zorg ervoor dat de tekst leesbaar is. Houd de zinnen kort en krachtig, omschrijf elk onderwerp zo beknopt mogelijk. Doe dit in heldere bewoordingen, zodat er geen misverstanden kunnen ontstaan over de interpretatie van de tekst.

4. Houd de opmaak luchtig

Zorg dat het handboek uitnodigt tot lezen. Dit bereik je door ‘lucht’ in de opmaak te brengen. Gebruik geen lange lappen tekst, want die worden niet gelezen.

Werk in plaats daarvan met witregels en tussenkopjes. Je kunt de tekst eventueel afwisselen met foto’s of andere afbeeldingen. Wees daarbij wel kritisch en blijf professioneel: de afbeeldingen moeten passen bij de gekozen uitstraling.

Personeelshandboek maken

5. Kies voor een positieve insteek

Maak van je personeels­handboek geen personeels­wetboek. Natuurlijk moeten je werknemers in het handboek kunnen lezen wat zij wel en niet mogen doen, maar breng dat op een positieve manier.

Leg de nadruk niet op wat verboden is, maar juist op wat verwacht en gewaardeerd wordt. Dat werkt motiverend en maakt dat je werknemers de regels sneller accepteren.

6. Geef je werknemers inspraak

De introductie van een personeels­handboek kan op weerstand stuiten, vooral als je werknemers het idee hebben dat zij regels van bovenaf krijgen opgelegd. Dit kun je voorkomen door het personeel zeggenschap te geven over de inhoud van het handboek.

Vraag hun mening over bepaalde regels en afspraken, laat hen zelf suggesties doen. Of beter nog: stel een projectgroep samen om – onder jouw leiding – het handboek te maken. Zo vergroot je het draagvlak binnen je bedrijf.

7. Zorg voor een goede verspreiding

Is het handboek klaar, zorg dan dat alle personeels­eden daarvan op de hoogte zijn. Geef iedere werknemer bijvoorbeeld een eigen papieren exemplaar en laat hem tekenen voor ontvangst. Dan kan niemand later zeggen dat hij van een bedrijfsregel niet op de hoogte was.

Stel het handboek digitaal beschikbaar en deel hem met al je werknemers. Maak dit tot een vast onderdeel bij het aannemen van een nieuwe werknemer.

8. Houd het personeels­handboek up to date

Het spreekt voor zich dat je het handboek voortdurend moet aanpassen aan de actualiteit. Het maakt immers deel uit van de arbeids­overeenkomst en is een belangrijke schakel in het personeels­beleid.

Werk de online versie van het handboek geregeld bij en zorg bij elke wijziging dat alle medewerkers op de hoogte worden gebracht. Verstrek periodiek – bijvoorbeeld jaarlijks of tweejaarlijks – ook een nieuwe papieren versie.

Voorbeeld personeel handboek

Je hoeft het wiel niet helemaal opnieuw uit te vinden. Gebruik bijvoorbeeld een sjabloon of een voorbeeld van een bestaand personeels­handboek.

Online zijn er genoeg goede documenten te vinden. Download een gratis voorbeeld personeels­handboek en maak er je eigen versie van. Succes!

Vragen over handboek personeel

  • Wat is een personeels­handboek?Een personeels­handboek is een document met bedrijfsregels en voorschriften voor je personeel. Het wordt ook wel een bedrijfsreglement genoemd. In dit handboek leg je vast wat je van werknemers verwacht en geef je hen informatie over de werkwijze binnen jouw bedrijf. Het is een nuttige aanvulling op de arbeids­overeenkomst.
  • Welke regels leg je vast?Je kunt allerlei algemene bedrijfs- en gedragsregels opnemen in het handboek voor personeel. Bijvoorbeeld afspraken over ziekmelding, kleding, feestdagen, verlof, ontspanning, alcohol, overwerk, vergoedingen en werktijden.
  • Wanneer is een personeels­handboek rechtsgeldig?De regels in een personeels­handboek of bedrijfsreglement zijn rechtsgeldig als je werknemers ermee hebben ingestemd. Je kunt bijvoorbeeld een clausule opnemen in het arbeidscontract waarin je verwijst naar de afspraken in het handboek. Als je werknemer het contract ondertekent gaat hij ook akkoord met de bepalingen in het handboek. Houd wel rekening met afwijkende afspraken in het individuele arbeidscontract en/of een cao die mogelijk van toepassing is.

Branches ondernemers

Ken jij de risico's al?

Jouw bedrijf is goud waard, voorkom uitglijders. Ontdek de gevaren in de horeca, bouw, detailhandel, groothandel, persoonlijke of zakelijke dienst­verlening en beperk je risico's.

Meest gelezen

Checklist inwerkprogramma opstellen

16092 In een inwerkprogramma staan de stappen die je zet bij een nieuwe medewerker. Bijvoorbeeld het regelen van een werkplek of een rondleiding door het pand.

6 tips voor een goede inwerkperiode
Als ondernemer wil je dat nieuw personeel zich snel thuis voelt en gauw aan de slag kan. Goed inwerken is dus belangrijk en daarin speel jij een belangrijke rol. Met deze tips bereid je de komst van een nieuwe collega op de juiste manier voor.
Aandachtspunten bij evaluatie proeftijd
In de proeftijd kun je de kwaliteiten van een nieuwe werknemer goed inschatten. Waar moet je op letten? En wat doe je als de resultaten tegenvallen? Alles wat je moet weten over het evalueren van de proeftijd.

Whitepapers en online tests