Ketenaansprakelijkheid in de bouw

22 augustus 2018
Ketenaansprakelijkheid bouwpersoneel

Op een bouwplaats werken vaak meerdere aannemers. Ieder van hen betaalt loonheffingen en premies voor de eigen werknemers. Zo niet? Dan treedt de Wet ketenaansprakelijkheid in werking. De belangrijkste punten op een rij.

Ketenaansprakelijkheid bouwpersoneel

Bij de uitvoering van een bouwwerk zijn vaak meerdere partijen betrokken. De hoofdaannemer besteedt delen van het werk uit aan één of meer onderaannemers. De onderaannemers kunnen op hun beurt weer een deel van hun werk aan anderen uitbesteden. Zo ontstaat een keten van aannemers.

Het zou logisch zijn als iedere aannemer in de keten alleen verantwoordelijk was voor de lonen, belastingen en premies van zijn eigen werknemers. Maar zo is het niet. Als een aannemer bijvoorbeeld onvoldoende premies afdraagt, kan de fiscus alle aannemers die boven hem in de keten staan hiervoor aansprakelijk stellen. Dit is formeel geregeld in de Wet ketenaansprakelijkheid (WKA).

Ketenaansprakelijkheid bij aanneming

De overheid heeft de WKA al in de jaren tachtig van de vorige eeuw in het leven geroepen. Het doel van de wet is te voorkomen dat aannemers en onderaannemers misbruik maken van de uitbesteding van het werk bij de afdracht van loonheffingen. Het gevolg is dat jij als (hoofd)aannemer van een bouwproject aansprakelijk kunt worden gesteld, als een malafide onderaannemer de premies werknemersverzekeringen of de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet niet betaalt.

Ben jij aantrekkelijk?

Hoe zorg je ervoor dat werkzoekenden voor jouw bedrijf kiezen? Laat zien dat je een goede werkgever bent. Met deze checklist zie je binnen 5 minuten hoe jij ervoor staat.

Doe de checklist

Met de invoering van de Wet aanpak schijnconstructies (WAS) in 2015 is de WKA verder aangescherpt. Tegenwoordig geldt ook een ketenaansprakelijkheid voor loon. Behalve voor de loonheffingen ben je als (hoofd)aannemer nu dus ook medeverantwoordelijk voor de betaling van het cao-loon aan de werknemers in een keten. Als een van je onderaannemers zijn personeel onvoldoende betaalt, kunnen zijn werknemers proberen het loon op jou te verhalen, en als dat niet lukt op aannemers die nog hoger in de keten zitten.

Let op

Werknemers van slecht betalende onderaannemers moeten eerst bij hun eigen werkgever aankloppen, zo nodig met tussenkomst van de rechter. Pas als dit niets oplevert, kunnen ze naar de volgende schakel in de keten stappen om alsnog hun loon betaald te krijgen.

Ketenaansprakelijkheid bij inlening

Bij een omvangrijk bouwproject kun je een deel van het werk uitbesteden aan een onderaannemer. Maar je kunt in plaats daarvan ook besluiten tot het inhuren (of inlenen) van extra tijdelijk personeel. Bijvoorbeeld bij een collega-aannemer of bij een uitzendbureau  of payrollbedrijf. Ook in die gevallen geldt de ketenaansprakelijkheid.

Als inlener van personeel ben jij aansprakelijk voor het loon en de loonheffingen die de uitlener moet betalen. Dus heb je te maken met een uitzendbureau dat geen loon betaalt, dan kunnen de werknemers (in het uiterste geval) bij jou aankloppen. Voor niet afgedragen loonheffingen krijg je een naheffing van de Belastingdienst. Bovendien geldt dat je als opdrachtgever bij inlening aansprakelijk gesteld kunt worden voor niet afgedragen btw.

Let op

Ook bij inlening zijn alle schakels in de keten aansprakelijk. Besteed jij als hoofdaannemer A werk uit aan onderaannemer B, die vervolgens personeel inhuurt bij uitlener C? Dan zijn zowel jij als onderaannemer B aansprakelijk, wanneer C geen loonheffing afdraagt. De fiscus zal de schuld op jou verhalen als blijkt dat aannemer B de schuld niet kan voldoen.

Wanneer geldt de Wet ketenaansprakelijkheid niet?

De WKA is niet van toepassing in de volgende drie gevallen.

  1. Je besteedt werk uit aan een zzp’er. Zzp’ers hoeven geen loonheffingen af te dragen, dus je loopt als aannemer geen aansprakelijkheidsrisico.
    Let op: Besteedt de zzp’er het werk vervolgens weer uit aan een onderaannemer met personeel? Dan zijn zowel jij als de zzp’er aansprakelijk voor de lonen en loonheffingen die de onderaannemer moet betalen.
  2. Je besteedt werk uit aan een onderaannemer die de opdracht voor meer dan 50 procent (van de arbeidsuren) in zijn eigen bedrijf kan uitvoeren. Bijvoorbeeld een bedrijf dat kant-en-klare kozijnen levert voor een bouwproject. In dat geval ben je niet aansprakelijk voor de afdracht van de loonheffingen voor dit werk.
  3. Je sluit met een leverancier een overeenkomst van koop en verkoop van een bestaande zaak, bijvoorbeeld trappen voor een bouwproject. De leverancier zegt toe dat hij de trappen voor een kleine meerprijs ook zal monteren. Hij is alleen onderaannemer waar het de montage betreft. De montagewerkzaamheden zijn ten opzichte van de levering echter van ondergeschikt belang. Daarom ben jij als opdrachtgever niet aansprakelijk voor het betalen van de loonheffingen voor de montage van de trappen.
    Let op: Werkzaamheden zijn van ondergeschikt belang, als het gaat om maximaal 7 procent van de totaalprijs van een opdracht. Raadpleeg bij twijfel altijd de Belastingdienst.

Hoe kun je ketenaansprakelijkheid voorkomen in de bouw?

Als bouwondernemer wil je het risico van aansprakelijkheid natuurlijk zo klein mogelijk houden. Dit doe je door een goede WKA-check uit te voeren. Hiermee verklein je de risico’s, al kun je er nooit helemaal zeker van zijn dat je niet aansprakelijk wordt gesteld.

Bij de ketenaansprakelijkheid voor loonheffingen heb je een redelijk instrumentarium tot je beschikking om aansprakelijkheid te voorkomen, maar tegen de ketenaansprakelijkheid voor loon kun je je eigenlijk niet zo goed indekken. Met de volgende adviezen kom je wel een heel eind:

  • Stort geld op een geblokkeerde rekening
    Spreek met je onderaannemer af dat hij een geblokkeerde rekening (g-rekening) opent. Maak een deel van de factuurprijs die je met hem hebt afgesproken over naar deze g-rekening. Zorg dat dit bedrag overeenkomt met de hoogte van de loonheffingen die de onderaannemer in verband met het werk moet afdragen.

    De onderaannemer kan vanaf de g-rekening alleen geld overmaken naar de Belastingdienst, of naar een onderaannemer aan wie hij op zijn beurt een deel van het werk heeft uitbesteed. Dit geeft jou de zekerheid dat er altijd voldoende geld is om de verschuldigde loonbelasting en premies af te dragen. De fiscus zal je dus nooit aansprakelijk stellen. Het gebruik van de g-rekening is overigens niet verplicht.

Tip

Je kunt er ook voor kiezen om het geld rechtstreeks naar de Belastingdienst over te maken, in plaats van naar een g-rekening.

Let op

Uitzendbureaus en payrollorganisaties die hun zaakjes op orde hebben, werken altijd met een g-rekening. Controleer dit als je als inlener van personeel in zee gaat met dergelijke organisaties. Wil je een volledige check uitvoeren, gebruik dan de checklist Werken met uitzendbureaus van de Inspectie SZW.

  • Vraag om een Verklaring van betalingsgedrag
    Je kunt onderaannemers vragen om een zogeheten Verklaring van betalingsgedrag. De Belastingdienst geeft zo’n verklaring af aan een onderaannemer als hij daarom vraagt. Als (hoofd)aannemer kun jij niet zelf bij de Belastingdienst een Verklaring van betalingsgedrag voor een onderaannemer aanvragen; de onderaannemer moet die aanvraag zelf doen.

    In een Verklaring van betalingsgedrag staat dat het bedrijf van de onderaannemer op het moment van afgifte van de verklaring alle bekende premie- en belastingschulden heeft voldaan. Let er goed op dat je onderaannemer een recent en origineel exemplaar van de verklaring overlegt.

Let op

Een Verklaring van betalingsgedrag is geen vrijwaringverklaring. Zelfs met zo’n verklaring kan de Belastingdienst jou aansprakelijk stellen, als je onderaannemer bepaalde loonheffingen niet betaalt.

  • Zorg voor een goede administratie
    De Belastingdienst baseert zich voor het vaststellen van de aansprakelijkheidsschuld meestal op de administratie van de onderaannemer. Is deze administratie niet op orde, dan maakt de Belastingdienst een schatting. Dit gebeurt veelal op basis van het hoogste tarief voor loonheffingen, het zogeheten anoniementarief van 52 procent.

    Als (hoofd)aannemer kun je de Belastingdienst in zo’n geval vragen om het anoniementarief voor jouw eigen aansprakelijkheid te verlagen. Voorwaarde is wel dat jij zelf je administratie op orde hebt. Zorg daarom dat je altijd beschikt over de volgende gegevens:
    • naam-, adres- en woonplaatsgegevens van de onderaannemer
    • de identiteit van de werknemers die de onderaannemer voor de klus heeft ingezet
    • een bewijs dat zij geldige verblijfs- of tewerkstellingsvergunningen hebben (indien van toepassing)
    • een specificatie van de gewerkte uren per werknemer
    • een bewijs dat er een A1-verklaring, verblijfsvergunning, tewerkstellingsvergunning, notificatie of modelcontract in de administratie aanwezig is, inclusief nummer en geldigheidsduur (indien van toepassing)

Tips

  1. Speciaal voor ondernemers heeft de Belastingdienst een stappenplan voor het voorkomen van ketenaansprakelijkheid voor loon ontwikkeld.
  2. Meer informatie vind je in de volgende twee brochures van de Belastingdienst:

Wat doe je als er schade is veroorzaakt tijdens de bouwwerkzaamheden of je gereedschap is gestolen?


Zorg dat jouw zaak blijft bestaan als het even tegenzit.

Bekijk de mogelijkheden

22 augustus 2018

Elke week een update

Wil je nieuws, tips, handige informatie en inspiratie van ons ontvangen? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief Ondernemen Met Personeel. Je ontvangt de nieuwsbrief daarna elke week gratis in je mailbox.

 

Ik wil graag gratis tips

* Je hoeft alleen maar je mailadres in te vullen

Ben jij klaar voor (meer) personeel?

X
klaar voor meer personeel

Vul de checklist in en je weet het binnen enkele minuten.

Start

Je ontvangt na afloop een persoonlijk rapport met tips.