10 tips om ziekte­verzuim in de horeca te verlagen

Ziekte­verzuim is een groot risico in de horeca. Veel horecazaken zijn namelijk klein, waardoor de uitval van een zieke werknemer een grote impact kan hebben op het bedrijf. Want wat is jouw restaurant zonder zijn geweldige chef-kok? Of zonder een enthousiaste gastheer of gastvrouw die het gezicht is van je horecazaak? 

De kosten van verzuim in de horeca

Voordat we naar de oplossingen kijken, is het goed om stil te staan bij de impact. Een zieke werknemer kost geld, veel geld. Het gaat niet alleen om loondoorbetaling (in de horeca vaak 95% in het eerste jaar volgens de cao, met een minimum van het wettelijk minimumloon), maar ook om bijkomende kosten. Denk aan de kosten voor vervanging, omzetverlies omdat je wellicht minder tafels kunt bedienen, en de kosten voor de arbodienst en begeleiding.

Het is lastig om één exact bedrag te noemen voor wat een zieke werknemer kost, omdat dit sterk afhankelijk is van het brutoloon, de geldende cao-afspraken, de duur van het verzuim en de kosten voor vervangend personeel. Wel wordt vaak gerekend met een vuistregel dat een zieke werknemer ongeveer 1,5 tot 2 keer de loonkosten kost. Inzicht in deze kosten is de eerste stap naar bewustwording: investeren in preventie loont.

Type arbeidscontract

Bij een oproepovereenkomst, zoals een nulurencontract, ben je in veel situaties ook verplicht loon door te betalen. Dit is afhankelijk van het type contract en de situatie. Als je horeca­personeel inzet via een uitzendbureau of een payrollbedrijf, hoef jij geen loon door te betalen bij ziekte.

1. Zorg voor een actuele RI&E

De basis van een veilig werkklimaat is de Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Dit is niet alleen wettelijk verplicht, maar ook hét instrument om risico’s in kaart te brengen. In de horeca liggen specifieke gevaren op de loer: uitglijden in de keuken, snijwonden, verbrandingen, maar ook psychosociale arbeidsbelasting door werkdruk of agressieve gasten. Door de RI&E serieus te nemen en het bijbehorende Plan van Aanpak uit te voeren, pak je de bron van veel verzuim­gevallen aan.

2. Let op fysieke belasting en ergonomie

Horeca is fysiek zwaar. Bediening loopt kilometers op een dag, koks staan urenlang in dezelfde houding en er wordt veel getild (kratten, fusten, zware dienbladen). Investeer in hulpmiddelen zoals steekwagens voor de bevoorrading en zorg voor een ergonomische inrichting van de bar en keuken. Train je personeel bovendien in de juiste tiltechnieken. Een goede werkhouding voorkomt rug- en nekklachten, die vaak leiden tot langdurig verzuim.

3. Maak werk van hygiëne

In een omgeving waar met voedsel wordt gewerkt, is hygiëne vanzelfsprekend cruciaal voor de gasten. Maar vergeet je personeel niet. Griep en norovirussen verspreiden zich razendsnel in een team dat dicht op elkaar werkt. Zorg voor voldoende mogelijkheden om handen te wassen, schone werkkleding en goede ventilatie in de keuken en het restaurant. Stuur medewerkers die besmettelijk zijn (bijvoorbeeld bij buikgriep) direct naar huis om te voorkomen dat het hele team uitvalt.

4. Beheers de werkdruk met slimme roosters

De horeca kent enorme pieken. Tijdens de feestdagen of op een zonnig terrasweekend is de werkdruk torenhoog. Structurele overbelasting leidt tot burn-outklachten. Zorg voor realistische roosters. Plan voldoende personeel in tijdens pieken en zorg dat medewerkers tussen de diensten door genoeg hersteltijd hebben. Een goed rooster houdt ook rekening met de privé-werkbalans van je medewerkers. Geef ze inspraak in de planning; dit verhoogt de betrokkenheid en verlaagt de stress.

5. Creëer een open en veilige cultuur

Verzuim is niet altijd puur medisch. Soms melden werknemers zich ziek omdat ze niet lekker in hun vel zitten of conflicten hebben op het werk. Een open cultuur waarin alles bespreekbaar is, verlaagt de drempel om problemen aan te kaarten vóórdat iemand zich ziekmeldt. Zorg dat je als leidinggevende benaderbaar bent. Vraag regelmatig oprecht hoe het met iemand gaat. Voelen medewerkers zich gehoord en gewaardeerd? Dan is de loyaliteit groter en het 'grijze verzuim' (ziekmelden terwijl men misschien wel zou kunnen werken) lager.

6. Pak ongewenst gedrag aan

Helaas hebben horecamedewerkers soms te maken met agressie, intimidatie of ongewenste intimiteiten, zowel van gasten als soms onderling. Dit heeft een enorme impact op de mentale gezondheid. Stel duidelijke grenzen en protocollen op: wat accepteer je wel en niet van gasten? Zorg dat je personeel weet dat jij achter ze staat als ze een lastige gast weigeren. Het aanstellen van een vertrouwenspersoon is hierbij een belangrijke stap.

7. Voer een duidelijk verzuim­protocol

Duidelijkheid voorkomt discussie. Zorg voor een helder verzuim­protocol. Voor welk tijdstip moet iemand zich ziekmelden? Bij wie? En op welke manier (bellen, niet appen)? Wat zijn de regels omtrent bereikbaarheid tijdens ziekte? Door strakke regels te hanteren, werp je een drempel op tegen te makkelijk ziekmelden. Zorg dat elke nieuwe medewerker dit protocol ontvangt en begrijpt.

8. Houd contact tijdens ziekte

Is een medewerker toch ziek? Laat hem of haar niet zwemmen. Regelmatig contact is essentieel voor een snelle terugkeer. Vraag niet naar de medische oorzaak (dat mag niet volgens de AVG), maar wel naar de verwachte duur en wat de medewerker nog wél kan. Misschien kan een kok met een gebroken been niet staan, maar wel administratief werk doen of bestellingen plaatsen. Door in gesprek te blijven, verlaag je de drempel om weer aan het werk te gaan.

9. Bied een Preventief Medisch Onderzoek (PMO) aan

Voorkomen is beter dan genezen. Je bent als werkgever verplicht om je werknemers periodiek een Preventief Medisch Onderzoek (PMO) aan te bieden. Hiermee krijgen werknemers inzicht in hun fysieke en mentale gezondheid. Voor de horeca kan dit specifiek gericht zijn op fysieke belasting, gehoorschade (in clubs of drukke bars) en werkstress. Als werkgever krijg je (geanonimiseerd) inzicht in de gezondheidsrisico's binnen je bedrijf, zodat je gericht maatregelen kunt nemen.

10. Investeer in plezier en ontwikkeling

Werknemers die plezier hebben in hun werk, zijn minder vaak ziek. Zorg voor een goede sfeer. Vier successen, organiseer af en toe een borrel of uitje (buiten werktijd, zonder werkdruk) en bied perspectief. Geef medewerkers de kans om zich te ontwikkelen, bijvoorbeeld door een wijncursus, barista-training of leidinggevende vaardigheden. Investering in je mensen betaalt zich terug in vitaliteit en loyaliteit.

Conclusie

Het verlagen van ziekte­verzuim in de horeca vraagt om een brede aanpak. Het gaat om veiligheid en gezondheid, maar zeker ook om goed werkgeverschap en cultuur. Door proactief aan de slag te gaan met deze 10 punten, bespaar je niet alleen aanzienlijke kosten, maar bouw je vooral aan een sterk en veerkrachtig team dat klaarstaat voor je gasten.

Hou bij de loonkosten ook rekening met de opbouw van het vakantiegeld en het afdragen van de loonheffingen. Dat loopt gewoon door als je werknemer ziek is.

Als je een ziekte­verzuim­verzekering met arbodienstverlening afsluit, dan ben je verzekerd van loondoorbetaling van de zieke werknemer en krijg je advies en hulp van een verzuim­coach bij re-integratie.

Rekenvoorbeeld ziektekosten horeca

Een voorbeeld uit de praktijk. Stel: jouw chef-kok snijdt zichzelf letterlijk in de vingers. Geen klein wondje, maar een fikse blessure is het gevolg. Hij is 3 maanden niet inzetbaar.

Hoeveel geld gaat dat je kosten?

Loonkosten chef-kok tijdens verzuim

Hij heeft een bruto jaarsalaris van 33.500 euro en de periode van ziekmelding is 12 weken. Volgens je cao betaal je hem tijdens zijn ziekte 95 procent van het loon. 

• Kosten vervanging: 7.607 euro
• Productieverlies: 1.649 euro
• Kosten arbodienstverlening: 110 euro
• Verzuim­begeleiding: 232 euro

Totale kosten van het ziekte­verzuim zijn 9.598 euro.

Hoe duur is ziekte­verzuim precies voor jouw horecabedrijf?

> Bereken de kosten per zieke werknemer.

> Bereken de verzuim­kosten voor jouw bedrijf (inclusief een handige vergelijking met andere horecabedrijven).

Verzuim­kosten voorkomen en beperken

Hoe kun je verzuim­kosten beperken? 5 tips:

1. Stel een RI&E op

   RI&E is een afkorting van Risico-Inventarisatie en -Evaluatie. Dit is een belangrijk hulpmiddel om risico's in je horecabedrijf in kaart te brengen en op te lossen. Je gaat daarbij eerst op zoek naar alle veiligheids- en gezondheidsrisico's. Dit beschrijf je in een plan van aanpak. Wist je dat 65% van de horecabedrijven geen RI&E uitvoert, terwijl dit wettelijk verplicht is? Stel een RI&E op via Rie.nl en bespreek de risico's met jouw adviseur. 

2. Goede arbeidsomstandigheden

   Probeer de kans op ziekte binnen je bedrijf te minimaliseren. Met een goed ziekte­verzuim­beleid voorkom en beperk je uitval door ziekte. Dat doe je met name door te zorgen voor goede arbeidsomstandigheden in je horecazaak. Veiligheid eerst!

3. Checklist verzuim voorkomen

   Gebruik de handige en gratis checklist om verzuim te voorkomen en ga aan de slag om werknemers langer fit en gemotiveerd te houden. Daar zul je geen spijt van hebben.

4. Maak een verzuim­protocol

   Stel een verzuim­protocol op en beschrijf stap voor stap wie wat doet bij verzuim. Zo geef je je werknemers duidelijke regels en een stappenplan en voorkom je misverstanden.

5. Neem een ziekte­verzuim­verzekering

   Ga voor zekerheid. Neem een verzuim­verzekering met arbodienstverlening. Zo'n verzekering geeft jou als horecaondernemer niet alleen financiële zekerheid als je een zieke werknemer moet uitbetalen, maar het helpt je ook bij een effectieve aanpak van verzuim. Een verzekerings­adviseur kan je hier meer over vertellen.  

Een zieke werknemer?

Verzuim van personeel betekent vaak extra admini­stratie en kosten. Je wilt het liefst dat medewerkers snel weer aan de slag gaan. Een verzuim­verzekering helpt je bij de aanpak van verzuim.

Beperk je risico's

Vragen over ziekte­verzuim in de horeca

• Wat kost een zieke horecawerknemer in 2026?

  Een zieke horecawerknemer kost ongeveer 1,5 tot 2 keer het salaris voor ondernemers. Een zieke of arbeidsongeschikte werknemer kan je zelfs tot twaalf jaar lang geld kosten. Er kunnen ook eventuele juridische kosten of advieskosten volgen in verband met contracten, arbeidsconflicten, et cetera. Bekijk hier een rekenvoorbeeld.

• Hoe kun je de risico's van ziekte­verzuim beperken?

  Een ziekte­verzuim­verzekering zorgt ervoor dat je het salaris van je werknemer kunt betalen als hij (langdurig) ziek wordt. Ook krijg je extra kosten vergoed voor re-integratie en preventieve maatregelen.

• Met welke kostenposten moet je rekening houden?

  Voor ondernemers is ziekte­verzuim van personeel een groot risico. Deze verzuim­kosten kunnen namelijk hoog oplopen. Naast doorbetaling van het loon, maak je ook kosten voor vervanging, verzuim­begeleiding, re-integratie en het opgelopen productieverlies.

• Hoe bereken ik mijn verzuim­kosten?

  De verzuim­kosten voor jouw horecabedrijf kun je eenvoudig uitrekenen met deze verzuim­calculator. Binnen enkele minuten krijg je inzicht in je kosten door ziekte­verzuim. Je ziet dan ook de gemiddelde verzuim­kosten in de horeca, waardoor je een goede vergelijking kunt maken. Daarnaast kun je eenvoudig de kosten per zieke werknemer berekenen met deze handige rekentool zieke werknemer.